Arı Şerbeti Neden Küflenir?
Arı şerbeti, özellikle kovan içindeki sıcaklık ve nem şartlarında çok hızlı küflenebilir. Bazen birkaç gün içinde şerbetin üzerinde beyaz, pamuksu bir tabaka oluştuğu görülür.
Az miktardaki küf çoğu zaman arıları ciddi şekilde rahatsız etmez. Fakat şerbet yoğun şekilde küflenmişse, kötü koku oluşmuşsa veya yüzeyde kalın bir tabaka varsa kullanılmamalıdır. Böyle bir şerbeti kovanda tutmak yerine dökmek daha güvenlidir.
Arıcılıkta şerbet küflenmesini tamamen durdurmak kolay değildir. Ancak doğru yemlik seçimi, şerbet miktarını ayarlama ve bazı katkılarla küflenme süreci yavaşlatılabilir.
Şerbet Küflenmesini Azaltmada Yemlik Seçimi
Şerbetin hava ile fazla temas etmesi küflenme riskini artırır. Bu yüzden bazı yemlik türleri diğerlerine göre daha avantajlıdır.
Poşet Yemlik Neden Faydalıdır?
Poşet yemlik, şerbetin hava ile temasını oldukça azaltır. Şerbet poşetin içinde kapalı kaldığı için yüzeyde geniş bir açık alan oluşmaz.
Arılar yalnızca poşetin üzerindeki küçük kesiklerden şerbet alır. Bu noktalardaki şerbet de hızlı tüketildiği için küflenme daha yavaş ilerler.
Özellikle az miktarda şerbet verilecekse poşet yemlik pratik bir çözümdür. Koloni güçlü değilse veya hava kararsızsa fazla şerbet vermek yerine az ve sık besleme yapmak daha iyi sonuç verir.
Uçucu Yağlar Şerbet Küflenmesini Azaltır mı?
Bazı ticari arı besleme ürünlerinde uçucu yağlar bulunur. Bu yağlar küf gelişimini yavaşlatabilir. Fakat burada önemli nokta, yağların şerbete düzgün şekilde karışmasıdır.
Uçucu yağlar doğrudan şerbete damlatıldığında genellikle yüzeyde birikir. Tıpkı suyun üzerinde kalan yağ tabakası gibi şerbetin üstünde küçük yağ birikintileri oluşur. Bu durum istenen etkiyi sağlamaz.
Bu yüzden uçucu yağ kullanılacaksa emülsiyon yapılması gerekir. Emülsiyon, yağın şerbet içinde daha dengeli dağılmasını sağlar.
Şerbet İçin Uçucu Yağ Emülsiyonu Nasıl Hazırlanır?
Bazı arıcılar ilkbahar şerbetinde aşağıdaki yöntemi kullanır. Bu tarifte lesitin, yağın su ve şekerli karışım içinde dağılmasına yardımcı olan emülgatör görevini görür.
Kullanılan Malzemeler
- Yaklaşık 5 litre su
- 2,5 ml yani yarım çay kaşığı lesitin granülü
- 4,5 kg beyaz toz şeker
- 5 ml yani 1 çay kaşığı uçucu yağ
Hazırlanışı
Su kaynama noktasına yaklaşana kadar ısıtılır. Ardından yarım çay kaşığı lesitin granülü eklenir.
Lesitin tamamen çözünene kadar karıştırılır. Bu işlem biraz zaman alabilir çünkü lesitin suyun üzerinde kalma eğilimindedir.
Lesitin çözündükten sonra su ocaktan alınır. Daha sonra 4,5 kg beyaz toz şeker eklenir ve tamamen eriyene kadar karıştırılır.
Son aşamada 1 çay kaşığı uçucu yağ eklenir ve karışım iyice karıştırılır.
Hangi Uçucu Yağlar Kullanılır?
Limon otu yağı, küf gelişimini yavaşlatma konusunda arıcılar arasında sıkça anılır. Bazı arıcılar yalnızca limon otu yağı kullanırken, bazıları limon otu yağı ile nane türlerinden elde edilen yağları birlikte tercih eder.
Kaynak uygulamada yarı limon otu yağı, yarı spearmint yağı karışımından söz edilir. Spearmint, nane familyasından gelen bir uçucu yağdır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta doz konusudur. Uçucu yağlar güçlü maddelerdir. Fazlası arılara faydadan çok zarar verebilir. Kullanılacak ürünün gıda ve arıcılık uygulamalarına uygun olmasına dikkat edilmelidir.
Sirke veya Limon Suyu Kullanılır mı?
Bazı arıcılar şerbetin küflenmesini yavaşlatmak için elma sirkesi veya limon suyu kullanır. Bu maddeler şerbetin pH değerini düşürür, yani şerbeti daha asidik hale getirir.
Bal doğal olarak asidik yapıdadır. Balın pH değeri çoğunlukla yaklaşık 3,2 ile 4,5 arasındadır. Arılar bu asidik yapıya uyumludur. Fakat birçok küf türü daha asidik ortamda kolay gelişemez.
Bu nedenle sirke veya limon suyu, şerbetin bozulmasını yavaşlatmak için tercih edilebilir.
Ne Kadar Sirke veya Limon Suyu Eklenir?
Kaynaklarda genellikle 1 galon şerbete 2 ila 4 yemek kaşığı sirke veya limon suyu eklendiği görülür. 1 galon yaklaşık 3,8 litredir.
Bu ölçü litreye çevrildiğinde yaklaşık olarak 1 litre şerbet için 8 ila 16 ml arası bir miktara denk gelir.
Fakat suyun pH değeri bölgeden bölgeye değişir. Bu yüzden herkes için kesin bir ölçü vermek doğru olmaz. Denenecekse düşük miktarla başlamak daha güvenlidir.
Krem Tartar Kullanılır mı?
Bazı arıcılar geçmişte şerbetin asitliğini artırmak için krem tartar kullanmıştır. Krem tartar, tartarik asitle ilişkili bir maddedir fakat aynı şey değildir.
Bugün birçok arıcı krem tartardan uzak durur. Bunun nedeni, bazı raporlarda arılarda ishal benzeri sindirim sorunlarına yol açabileceğinin belirtilmesidir.
Bu yüzden şerbet hazırlarken krem tartar kullanmak yerine daha güvenli ve yaygın yöntemlere yönelmek daha doğru olur.
Küflenmeyi Tamamen Durdurmak Mümkün mü?
Poşet yemlik, uçucu yağ emülsiyonu, sirke veya limon suyu gibi yöntemler şerbetin küflenmesini yavaşlatabilir. Fakat hiçbiri küflenmeye karşı kesin çözüm değildir.
Şerbet uzun süre kovanda kalırsa, özellikle sıcak ve nemli havalarda yine bozulabilir. Bu nedenle en güvenli yöntemlerden biri, arıların kısa sürede tüketebileceği kadar şerbet vermektir.
Koloni verilen şerbeti hızlı tüketemiyorsa miktar azaltılmalıdır. Az ve kontrollü besleme, hem küflenme riskini azaltır hem de kovanda gereksiz nem oluşmasını önler.
Arıcı İçin Pratik Uygulama
Şerbet küflenmesi sürekli yaşanıyorsa önce verilen miktar gözden geçirilmelidir. Koloni küçükse büyük hacimli yemlikleri doldurmak yerine daha az şerbet vermek daha doğru olur.
Yemlik temizliği de ihmal edilmemelidir. Eski şerbet artıkları, küf kokusu ve yapışkan kalıntılar yeni verilen şerbetin daha hızlı bozulmasına yol açabilir.
Şerbet hazırlanırken temiz su, temiz kap ve taze şeker kullanılmalıdır. Kovana verilen her besinin arı tarafından kısa sürede tüketilmesi hedeflenmelidir.
Küflenmiş, ağır kokulu veya yapısı bozulmuş şerbet arılara verilmemelidir. Arıların az miktardaki küften etkilenmediği görülse de bozulmuş şerbeti kovanda tutmak doğru bir uygulama değildir.
