Arıcılık Sözlüğü
Arıcılık sözlüğü, arıcılığa yeni başlayanların sık duyduğu temel terimleri sade ve anlaşılır şekilde açıklamak için hazırlanmıştır. Ana arı, oğul, varroa, şerbet, kuluçkalık, ballık, yavru, nektar akımı ve benzeri kavramları bu sayfada kısa açıklamalarla öğrenebilirsiniz.
A
Ana Arı
Kolonide yumurtlama görevini üstlenen dişi arıdır. Koloninin devamlılığı büyük ölçüde ana arının yumurtlama gücüne, yaşına ve sağlığına bağlıdır.
Ana Arı Memesi
Koloninin yeni ana arı yetiştirmek için yaptığı özel hücredir. Oğul hazırlığı, ana arı yenileme veya ana kaybı durumlarında görülebilir.
Ana Arı Izgarası
Ana arının ballık katına çıkmasını engellemek için kullanılan aparattır. İşçi arılar geçebilir, ana arı geçemez.
Arılık
Kovanların bulunduğu alana verilen isimdir. Arılık yeri seçilirken su kaynağı, rüzgâr durumu, güneşlenme ve çevredeki nektar kaynakları dikkate alınmalıdır.
Arıcı Körüğü
Kovan kontrolü sırasında arıları sakinleştirmek için duman veren arıcılık ekipmanıdır. Doğru kullanıldığında kontrolü kolaylaştırır.
B
Ballık
Arıların bal depolaması için kuluçkalığın üzerine konulan kovan katıdır. Nektar akımı döneminde güçlü kolonilere ballık verilir.
Bal Hasadı
Olgunlaşmış ve yeterince sırlanmış ballı çerçevelerin kovandan alınması işlemidir. Erken hasat edilen balda nem oranı yüksek olabilir.
Bal Mumu
İşçi arıların salgıladığı ve petek yapımında kullanılan doğal maddedir. Petek gözleri bal, polen ve yavru yetiştirme için kullanılır.
Besleme
Koloninin ihtiyaç duyduğu dönemlerde şerbet, kek veya benzeri yemlerle desteklenmesidir. Besleme zamanı ve miktarı mevsime göre dikkatli ayarlanmalıdır.
Ç
Çerçeve
Kovan içinde arıların petek ördüğü ahşap veya plastik yapıdır. Yavru, bal ve polen çoğunlukla çerçeveler üzerinde takip edilir.
Çiftleşme Uçuşu
Genç ana arının erkek arılarla çiftleşmek için kovandan çıktığı uçuştur. Hava şartları, sıcaklık ve erkek arı varlığı bu süreci etkiler.
E
Erkek Arı
Kolonide çiftleşme görevi olan arıdır. İğnesi yoktur ve bal toplamaz. Ana arının çiftleşme döneminde önemlidir.
Eski Ana
Yaşlanmış veya yumurtlama düzeni zayıflamış ana arıdır. Eski ana bulunan kolonilerde verim düşebilir ve ana yenileme ihtiyacı doğabilir.
F
Feromon
Arıların koloni içinde haberleşmesini sağlayan kimyasal kokulardır. Ana arı feromonu koloninin düzeni için çok önemlidir.
G
Günlük Yumurta
Ana arının yeni attığı, petek gözünün dibinde dik veya hafif eğik duran yumurtadır. Günlük yumurta görmek genellikle kolonide ana arı olduğunu gösterir.
İ
İşçi Arı
Kolonide temizlik, yavru bakımı, petek örme, nektar ve polen toplama, savunma ve havalandırma gibi görevleri yapan dişi arıdır.
K
Kovan
Arı kolonisinin yaşadığı yapıdır. Modern arıcılıkta en yaygın kullanılan kovan tiplerinden biri Langstroth tipi kovandır.
Kuluçkalık
Koloninin yavru yetiştirdiği ana kovan bölümüdür. Ana arı çoğunlukla bu bölümde yumurta atar.
Kovan Kontrolü
Koloninin ana arı, yavru, bal, polen, hastalık, oğul hazırlığı ve genel güç bakımından incelenmesidir. Gereksiz ve sık kontrol koloniyi strese sokabilir.
Kovan Kayıt Defteri
Kovanların kontrol tarihi, ana arı durumu, yavru düzeni, yem miktarı ve yapılan işlemler gibi bilgilerin düzenli kaydedildiği takip sistemidir.
L
Larva
Yumurtadan çıkan genç arı yavrusudur. İşçi arılar tarafından arı sütü ve uygun besinlerle beslenir.
M
Meme Kontrolü
Kolonide ana arı memesi olup olmadığını kontrol etme işlemidir. Oğul döneminde düzenli meme kontrolü önemlidir.
N
Nektar
Bitkilerin çiçeklerinden salgılanan şekerli sıvıdır. Arılar nektarı toplayarak kovanda bala dönüştürür.
Nektar Akımı
Bitkilerin yoğun şekilde nektar verdiği dönemdir. Bu dönemde güçlü koloniler hızlı şekilde bal depolayabilir.
Nosema
Arılarda sindirim sistemiyle ilgili sorunlara yol açabilen bir hastalıktır. Koloni zayıflaması, dışkılama ve verim düşüklüğü gibi belirtilerle ilişkilendirilebilir.
O
Oğul
Koloninin çoğalma amacıyla bir grup arı ve genellikle eski ana arıyla kovandan ayrılmasıdır. Oğul dönemi özellikle ilkbahar ve erken yaz aylarında görülür.
Oğul Memesi
Koloninin oğula hazırlanırken yaptığı ana arı memesidir. Genellikle çerçevenin alt ve kenar bölgelerinde görülebilir.
P
Petek
Arıların bal, polen ve yavru yetiştirmek için kullandığı altıgen gözlerden oluşan yapıdır.
Polen
Çiçeklerden toplanan ve arılar için protein kaynağı olan besindir. Yavru gelişimi için çok önemlidir.
Polen Tuzağı
Arıların kovana getirdiği polenin bir kısmını toplamak için kullanılan ekipmandır. Uzun süreli ve bilinçsiz kullanım koloniyi zayıflatabilir.
Propolis
Arıların bitki reçinelerinden topladığı ve kovanda çatlakları kapatmak, hijyen sağlamak için kullandığı yapışkan maddedir.
R
Ruşet Kovan
Küçük koloni, bölme veya ana arı çiftleştirme amacıyla kullanılan küçük hacimli kovandır.
S
Sır
Arıların olgunlaşmış balın üzerini mum tabakasıyla kapatmasıdır. Sırlı petekler balın olgunlaştığını gösterir.
Sırlı Bal
Arılar tarafından nemi düşürülmüş ve üzeri mumla kapatılmış olgun baldır. Hasat için genellikle sırlanma oranı dikkate alınır.
Süzme Bal
Petekten süzülerek alınan baldır. Bal süzme makinesi veya uygun süzme yöntemiyle elde edilir.
T
Temel Petek
Arıların düzgün petek örmesini sağlamak için çerçeveye takılan ince mum levhadır.
V
Varroa
Bal arılarında en önemli zararlılardan biridir. Arıların üzerinde ve yavru gözlerinde çoğalabilir. Düzenli takip ve mücadele gerektirir.
Y
Yağmacılık
Bir koloninin başka bir koloninin balını yağmalamaya çalışmasıdır. Zayıf koloniler, açıkta bırakılan ballı petekler ve yanlış besleme yağmacılığı artırabilir.
Yalancı Ana
Ana arısız kalan kolonilerde bazı işçi arıların yumurta atmaya başlaması durumudur. Bu yumurtalardan genellikle erkek arılar çıkar.
Yavru
Arıların yumurta, larva ve pupa dönemindeki gelişim evrelerine verilen genel isimdir. Yavru düzeni koloninin sağlığı hakkında önemli bilgi verir.
Yavru Çürüklüğü
Arı yavrularını etkileyen ciddi hastalıklar için kullanılan genel ifadedir. Şüpheli durumlarda dikkatli kontrol ve uzman görüşü gerekir.