Arıların Zincir Gibi Sarkması Nedir?
Bal arılarında bazı davranışlar vardır ki arıcı ne kadar deneyimli olursa olsun ilk gördüğünde durup izler. Arıların petekler arasında bacak bacak tutunarak zincir gibi sarkması da bunlardan biridir.
İngilizcede bu davranışa festooning denir. Türkçeye “arıların zincir gibi sarkması”, “arıların perde gibi dizilmesi” veya “arıların askı oluşturması” şeklinde aktarılabilir.
Bu görüntüye en çok ilkbaharda, arıların yoğun şekilde petek ördüğü dönemde rastlanır. İki çerçeve arasında arılar birbirlerine tutunur ve dantel gibi açık, ince bir canlı ağ oluşturur.
Festooning Nasıl Görünür?
Festooning sırasında arılar, petek çerçevelerinin arasında bacaklarıyla birbirlerine tutunarak aşağı doğru sarkar. Ortaya çıkan yapı bazen bir çerçevenin eni ve boyu kadar geniş olabilir. Bazen de daha küçük bir alanı kaplar.
İlkbaharda petek örme döneminde iki çerçeveyi yavaşça birbirinden ayırırsanız, arıların çerçeveler arasında gerilmiş teller gibi uzandığını görebilirsiniz. Aralık biraz daha açıldığında arılar bir süre sonra tutuşlarını bırakır.
Bu canlı ağ genellikle tek katmanlıdır. Sıkışık ve yoğun bir küme gibi değil, daha açık ve havadar bir perde gibi görünür.
Arılar Neden Zincir Gibi Sarkar?
Arıcılar bu davranış için farklı açıklamalar yapar. Bazılarına göre arılar iki çerçeve arasındaki mesafeyi ölçer. Bazıları ise bu yapının, arıların petek örerken kullandığı bir iskele gibi çalıştığını düşünür.
Bir başka yaygın görüşe göre arılar, balmumu üretmek için bu pozisyonda durmak zorundadır. Yani zincir gibi sarkma davranışının doğrudan balmumu salgılama ve petek yapımıyla ilgili olduğu düşünülür.
Fakat bilimsel tarafta durum bu kadar net değildir.
Bilim İnsanları Bu Davranıştan Emin Değil
Dünyaca tanınan Alman arı biyoloğu Jürgen Tautz, Würzburg Üniversitesi’nde yaptığı çalışmalarla bal arılarının davranışları üzerine önemli bilgiler sunmuştur. Tautz’a göre arıların yeni petek inşa edilen veya eski peteklerin onarıldığı yerlerde oluşturduğu bu canlı zincirin görevi tam olarak bilinmemektedir.
Yani arıcıların sahada yaptığı açıklamalar mantıklı görünse de bilimsel olarak festooning davranışının kesin amacı hâlâ açıklığa kavuşmuş değildir.
Bu da davranışı daha ilginç hale getirir. Çünkü arılar bu yapıyı tekrar tekrar oluşturur, fakat bunun tam olarak ne işe yaradığı hâlâ tartışmalıdır.
Balmumu Üretimi İçin Şart mı?
Güney Afrika’da Cape bal arıları üzerinde çalışan Muller ve Hepburn adlı araştırmacılar, festooning davranışını incelemiştir. Çalışmalarında, belirli yaş grubundaki işçi arıların festoon içinde bulunsalar da bulunmasalar da benzer miktarda balmumu ürettiğini görmüşlerdir.
Bu bulgu, “arılar sadece bu pozisyonda balmumu üretebilir” görüşünü zayıflatır.
Araştırmacılar ayrıca yeni üretilen balmumunun yaklaşık yarısının festoon içindeki arılardan, diğer yarısının ise yuvanın başka yerlerindeki arılardan geldiğini tespit etmiştir. Kış döneminde ise yeni balmumunun neredeyse tamamı festoon oluşturmayan arılardan gelmiştir.
Bu sonuçlar, arıların zincir gibi sarkmasının balmumu üretimiyle ilişkili olabileceğini ama balmumu üretimi için tek şart olmadığını gösterir.
Petek Örme Döneminde Daha Sık Görülür
Festooning davranışı en çok ilkbaharda ve güçlü kolonilerde dikkat çeker. Bu dönem, koloninin hızla büyüdüğü, genç işçi arıların arttığı ve yeni petek ihtiyacının yükseldiği zamandır.
Temel petek verilen çerçevelerde, boşluk bırakılan alanlarda veya yeni petek örülen bölümlerde bu davranış daha kolay fark edilir.
Arıcı çerçeveleri açarken iki petek arasında arıların asılı kaldığını görürse, çoğu zaman bu koloni içinde aktif bir petek yapımı olduğunu düşünebilir. Fakat bu davranışı yalnızca petek örme ile sınırlamak doğru değildir. Çünkü arıların bu pozisyonda tam olarak neyi amaçladığı kesin olarak bilinmemektedir.
Arıcı Bu Davranışı Görünce Ne Yapmalı?
Arıların zincir gibi sarkması genellikle bir hastalık, stres ya da sorun belirtisi değildir. Çoğu zaman doğal bir koloni davranışıdır.
Arıcı böyle bir görüntüyle karşılaştığında panik yapmamalıdır. Çerçeveleri sertçe ayırmak yerine yavaş hareket etmek daha doğru olur. Arılar birbirine tutunduğu için ani hareketlerde ezilme veya kopma yaşanabilir.
Özellikle petek örme döneminde kovanda boş alan, temel petek ve nektar akışı varsa bu davranış daha belirgin hale gelebilir.
Festooning ve Arıların Gizemli Davranışları
Bal arıları bazen arıcıyı sürekli tahmin yürütmeye zorlar. Festooning de bu davranışlardan biridir. Tıpkı bazı arıların kovan önünde düzenli hareketlerle yüzeyi süpürür gibi davranması olarak bilinen washboarding davranışı gibi, festooning de hâlâ tam anlamıyla açıklanamamıştır.
Arılar bazen yalnızca petek örmez, aynı zamanda arıcının karşısına çözülmemiş sorular da çıkarır. Petekler arasında ince bir dantel gibi sarkan arılar, kovan içinde olup bitenlerin ne kadar karmaşık olduğunu gösteren güzel bir örnektir.
Arıların Zincir Gibi Sarkması Neyi Gösterir?
Arıların petekler arasında zincir gibi sarkması, genellikle güçlü ve aktif bir kolonide görülen doğal bir davranıştır. En çok ilkbaharda, petek örme döneminde dikkat çeker.
Bu davranışın petek yapımı, balmumu üretimi, mesafe algısı veya kovan içi düzenle ilişkili olabileceği düşünülür. Ancak bilimsel olarak kesin görevi hâlâ bilinmemektedir.
Arıcı için en doğru yaklaşım, bu davranışı dikkatle gözlemlemek ve kovanı gereksiz yere rahatsız etmeden çalışmaya devam etmektir. Arıların bu canlı dantel yapısını görmek, kovan içindeki düzenin ne kadar etkileyici olduğunu hatırlatır.
